باربری

بیمه باربری

بیمه حمل و نقل کالا یا بیمه های باربری بیمه ای است که بموجب آن بیمه گر در مقابل حق بیمه ای که از بیمه گذار دریافت می کند متعهد می شود چنانچه در جریان حمل کالا از نقطه ای به نقطه دیگر در نتیجه وقوع خطرهای موضوع بیمه ، کالا تلف شده و یا دچار خسارت شود و یا بیمه گذار هزینه هائی در رابطه با این خطرات متحمل شود زیان وارده را جبران نماید .

انواع بیمه های باربری

الف-بیمه های باربری وراداتی

ب-بیمه های باربری صادراتی

ج-بیمه های باربری داخلی

الف) بیمه های باربری وارداتی :

کالاهایی که توسط اشخاص حقیقی و حقوقی از کشورهای خارجی خریداری می گردند که به صورت خریدهای براتی , بدون انتقال ارز و یا از طریق اعتبارات اسنادی انجام می گیرد و با توجه به تبصره ب ماده ۷۰ قانون تاسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه گری ابتیاع این نوع بیمه نامه برای واردکنندگان اجباری می باشد.

ب ) بیمه های باربری صادراتی

کالاهایی که از ایران به مقصد کشورهای خارجی حمل می گردند نیاز به بیمه نامه صادراتی دارند.

ج ) بیمه های باربری داخلی

بیمه نامه باربری داخلی بابت محمولاتی صادر می شود که از یک یا چند مبداء در داخل کشور به سایر مقاصد کشور حمل گردد. بنابراین مبدا و مقصد این نوع بیمه نامه در داخل کشور قرار دارد

در بیمه نامه های باربری داخلی خطرات تحت پوشش به دو دسته خطرات اصلی و اضافی تقسیم می شود که به شرح ذیل می باشد :

۱- خطرات اصلی
این خطرات از آن جهت اصلی نامیده می شوند که ارتباطی به ماهیت مورد بیمه ندارد و تواتر آنها بیشتر از سایر خطرات مرتبط با کالاهای خاص می باشد این خطرات عبارتند از: آتش‌سوزی و حادثه وسیله نقلیه شامل تصادف، واژگون شدن و پرت شدن وسیله نقلیه.

۲- خطرات اضافی

این گروه از خطرات متنوع بوده و بیشتر مرتبط با نوع کالا می باشد که با درخواست بیمه گذار و پرداخت حق بیمه اضافی می توان آنها را پوشش داد . خطرات رایج اضافی عبارتند از :

– برخورد جسم خارجی با مورد بیمه

– پرت شدن محموله از روی وسیله نقلیه ؛ مشروط بر اینکه کالای خسارت دیده به رویت بیمه گر رسیده باشد .

– بارگیری و تخلیه مورد بیمه

– سرقت کلی محموله همراه با وسیله نقلیه با فرانشیز ۲۰ درصد ارزش محموله

انواع پوشش های بیمه باربری صادراتی ووارداتی

الف- پوشش Total Loss

ب- مجموعه شرایط C

ج-مجموعه شرایط B

د- مجموعه شرایط A

الف) پوششTotal Loss :

این نوع بیمه نامه در قدیم به عنوان بیمه نامه های تشریفاتی و گمرکی نیز نامیده می شد چرا که معمولاً محمولاتی که تا گمرک بدون بیمه نامه حمل شده است و یا از بیمه نامه ای که توسط شرکت های بیمه خارجی صادر شده بود استفاده گردیده است ، با توجه به ماده ۷۰ قانون تاسیس بیمه و بیمه گری و لزوم داشتن بیمه نامه ایرانی برای ترخیص کالا به همین جهت معمولاً صاحبان کالا از این نوع بیمه نامه ابتیاع می نمایند تا به دلیل پائین تر بودن نرخ حق بیمه و به علت دارا بودن حداقل پوشش بیمه ای ، هزینه کمتری را متحمل شوند.

“در این حالت کالای مورد بیمه فقط در اثر از بین رفتن کل محموله در یک مرحله و در نتیجه آتش سوزی تحت پوشش می باشد . ”

ب) مجموعه شرایط C:

خطرات تحت پوشش در مجموعه شرایط بیمه گران کالا با کلوز C عبارتست از :

آتش سوزی یا انفجار
به گل نشستن , زمین گیرشدن , برخورد با کف دریا , غرق شدن یا واژگون شدن کشتی یا شناور
واژگون شدن یا از راه یا از خط خارج شدن وسیله حمل زمینی
تصادم یا برخورد کشتی , شناور یا هر وسیله حمل دیگر با هر جسم خارجی به غیر از آب
تخلیه کالا در بندر اضطراری
فدا کردن کالا در جریان زیان همگانی
به دریا انداختن کالا برای سبک سازی
خسارت همگانی
مسئولیت مشترک در تصادم

علاوه بر خطرات فوق الاشاره در کلوز C , می توان با دریافت حق بیمه اضافی خطر عدم تحویل یک بسته کامل کالا طبق کلوز عدم تحویل انستیتو بیمه گران لندن را تحت پوشش قرار گیرد، این بیمه نامه با توجه به خطرات محدود خود جزء بیمه نامه های ارزان قیمت محسوب می گردد که معمولا” فقط برای برخی کالاها که احتمال خسارت های جزئی آنها کمتر است به کار می رود .

ج) مجموعه شرایط B:

خطرات تحت پوشش در مجموعه شرایط بیمه گران کالا با کلوز B عبارتست از :

تمامی خطرات ذکر شده در مجموعه شرایط C
زلزله , آتشفشان یا صاعقه
به دریا افتادن کالا از روی عرشه کشتی
ورود آب دریا , دریاچه , رودخانه به کشتی , شناور , محفظه کالا, کانتینر یا محل انبار
تلف کلی هربسته درکشتی یاشناور ویاتلف کلی هر بسته به علت افتادن در هنگام بارگیری و یا تخلیه کشتی یا شناور

فرانشیز یا سهم بیمه گذار از خسارت :

در مجموعه شرایطB به علت پوشش خطرات اضافی در ایران ۳% ارزش هر بسته خسارت دیده تحت عنوان فرانشیز به عهده بیمه گذار می باشد

د) مجموعه شرایط A:

در مجموعه شرایط بیمه گران کالا با کلوزAتمامی خطرات به جز مواردذیل (استثنا شده در مجموعه شرایط مذکور) تحت پوشش قرار میگیرد.

تلف شدن،آسیب دیدن یا هزینه قابل انتساب به سوء عمل ارادی بیمه گذار
نشست و ریزش عادی،کسری عادی وزن با حجم و یا فرسودگی عادی مورد بیمه
تلف شدن ، آسیب یا هزینه ناشی از کافی نبودن یا نامناسب بودن بسته بندی یا آماده سازی کالای مورد بیمه
تلف شدن ، آسیب دیدن یا هزینه به علت عیب ذاتی یا ماهیت کالای مورد بیمه
تلف شدن ، آسیب دیدن یا هزینه ای که علت آن تأخیر باشد،حتی اگر این تأخیر ناشی از خطرات بیمه شده باشد
تلف شدن ، آسیب دیدن یا هزینه ناشی از اعسار یا ورشکستگی مالکان، مدیران، اجاره کنندگان یا گردانندگان کشتی
تلف شدن ، آسیب دیدن یا هزینه ای ناشی از کاربرد هر نوع سلاح یا وسیله ای که با انرژی اتمی یا شکست هسته ای یا واکنش مشابه دیگر یا نیرو یا ماده رادیو اکتیو باشد
عدم قابلیت دریانوردی کشتی یا شناور یا نامناسب بودن کشتی یا شناور برای حمل ایمن کالای مورد بیمه
جنگ ، جنگ داخلی ، انقلاب ، شورش ، قیام و یا زد و خوردهای داخلی ناشی از این امور
توقیف ، ضبط، مصادره ، تصرف یا اثرات ناشی از این امور یا اثرات ناشی از اقدام به شروع آنها
اعتصاب ، تعطیل محل کار ، درگیریهای کارگری ، آشوبها و یا اغتشاشات داخلی
هرگونه عمل تروریستی

استثنائات شرایط سه گانه A, B, C:
در هر سه کلوزA, B, Cاستثنائات مندرج در بندهای ۴, ۵, ۶ و۷ یکسان می باشند به جز ” آسیب عمدی یاتخریب عمدی کالای مورد بیمه یاقسمتی از آن توام با سوءنیت از طرف هر کس به غیر از بیمه گذار ” که در شرایطA پوشش دارد.

– شروع و خاتمه تعهدات بیمه گر:

بیمه نامه های باربری بین المللی:

مدت اعتبار بیمه نامه های A ، B و C یکسان بوده و به منظور مطالعه دقیق تر مدت اعتبار آنها به بند ۸ هر یک از مجموعه شرایط های سه گانه و بند ۵ ازماده ۲ شرایط عمومی بیمه باربری (آیین نامه شماره۷۹ مصوب شورای عالی بیمه )رجوع شود .

مدت های یاد شده در کلوز و شرایط عمومی را می توان قبل از انقضای آن با پرداخت حق بیمه اضافی با صدور الحاقیه تمدید، افزایش داد..

بیمه نامه های داخلی:این بیمه از زمانیکه وسیله نقلیه حامل کالا انبار یا محل نگهداری مذکور در این بیمه نامه را به منظور شروع حمل ترک می نماید، آغاز و در طول جریان و مسیرعادی حمل ادامه می یابدو به محض رسیدن وسیله حمل به مقصد مندرج در این بیمه نامه خاتمه می یابد.
مدت اعتبار بیمه نامه ها :

در صورتیکه تا قبل از انقضای تاریخ مدت اعتبار بیمه نامه , طبق ماده ۱۵ از شرایط عمومی بیمه باربری ( وارداتی و صادراتی ) تمام یا بخشی از محموله حمل نشده باشد بیمه گذار پیش از انقضای مدت بیمه نامه می بایستی درخواست تمدید بیمه نامه را به بیمه گر ارائه تا الحاقیه مربوطه صادر گردد.

شرط طبقه بندی کشتی ها :

باتوجه به ماده ۳ شرایط عمومی بیمه باربری حمل دریایی کالای مورد بیمه باید به وسیله کشتی طبقه بندی شده انجام شود.درغیر این صورت ،بیمه گذار موظف است مشخصات کشتی ویا شناورهاب موردنظر راقبل از شروع حمل به بیمه گر اعلام وموافقت اورا اخذ نماید .چنانچه حمل کالای مورد بیمه با کشتی طبقه بندی نشده بدون اطلاع بیمه گذارانجام شده باشد بیمه گذار موظف است بلافاصله پس از اطلاع ،مراتب را به بیمه گر اعلام وشرایط واضافه نرخ مربوط به حمل کالای مورد بیمه با کشتی طبقه بندی نشده را قبول کند.

بیمه ارزش اضافی:

باتوجه به ماده ۵ شرایط عمومی بیمه باربری چنانچه بین بیمه گر وبیمه گذار توافق نشده باشد قیمت کالای مورد بیمه ،معادل مجموع قیمت خرید کالا،هزینه حمل وسایر هزینه های متعارف خواهد بود.

بیمه گر می تواند درصورت تقاضای بیمه گذار ،بادریافت حق بیمه متعلقه خسارت عدم النفع مربوز به این بیمه نامه را به مقدار مورد توافق (حداکثر به میزان ۱۰درصد قیمت کالای مورد بیمه مندرج در این ماده )بیمه نماید.

موارد مشمول اضافه نرخها :

۱– حمل کالا با کشتی غیر طبقه بندی

۲- حمل کالا با موتور لنج ، دوبه ، بارج ، لندینگ کرافت

۳- در صورتی که تمام یا بخشی از مورد بیمه بر روی عرشه کشتی حمل گردد و بر همین اساس بارنامه بصورت حمل روی عرشه صادر شده باشد، مسئولیت بیمه گر در قبال تلف یا آسیب وارده به آن قسمت از مورد بیمه مادامی که بر روی عرشه کشتی قرار گرفته است محدود به خطرات مندرج در کلوز C می باشد مگر اینکه بطور صریح در ازاء حق‌بیمه اضافی (درصورت درخواست بیمه‌گر) توافق دیگری شده باشد. در مورد کالاهایی که در کانتینر فلزی تمام بسته قرار گرفته باشند یا شرایط آنها به گونه ای بوده که درعرف کشتیرانی این گونه حمل را مجاز تلقی نماید از این شرط مستثنی می باشند.

۴-در صورتیکه سن کشتی بالاتر از سن مقرر در کلوز باشد می بایست طبق جدول اضافه نرخ ، حق بیمه مربوطه اخذ گردد

معیارهای اختصاصی تعیین نرخ حق‌بیمه رشته باربری کدامند ؟

۱-          نوع و دامنه پوشش براساس کلوزهای A و B و C و هزینه LOSS و پوشش‌های فراتر از هر کلوز.

۲-          نوع و خصوصیات محموله (شکنندگی، فساد پذیری و …).

۳-          طریق حمل (زمینی، هوائی و یا دریایی).

۴-          مسافت و مسیر حمل.

۵-          قلمرو جغرافیایی حمل.

۶-          امکانات ایمنی وسیله حمل.

۷-          مقررات بین‌المللی حاکم بر حمل.

۸-          عوامل غیر قابل پیش‌بینی از جمله تغییر مسیر حمل.

۹-          خطرات اضافی و استثنائات.

۱۰-       مبداء و مقصد حمل.

۱۱-       خسارت‌های ناشی از جنگ، اغتشاش و یا تحریم.

۱۲-       انتقال کالا از یک وسیله حمل به وسیله دیگر (Transshipment).

۱۳-       دفعات حمل (Partshipment).

۱۴-       دوره اعتبار بیمه­ نامه.

۱۵-       نحوه پرداخت حق بیمه.

۱۶-       درج شرط اخذ بارنامه حاوی ارزش‌دار در رابطه با بیمه‌نامه‌های داخلی.

۱۷-       مشخصات وسیله حمل

بیمه باربری و انواع آن

بیمه حمل و نقل کالا یا بیمه‌نامه باربری، قدیمی ترین رشته در بیمه های بازرگانی محسوب می شود.

این بیمه، قراردادی است که براساس مفاد و شرایط توافق شده در آن، بیمه‌گر خسارت های وارد شده به کالا در مسیر حمل و نیز هزینه‌های احتمالی ناشی از آن مطابق مفاد قرارداد بیمه، جبران می نماید.

این قرارداد دلالت بر رابطه حقوقی بین بیمه‌گر و بیمه‌گذار دارد که مانند هر قرارداد دیگری در کلیات خود تابع حقوق عمومی ولی در دقایق خود تابع حقوق خصوصی که حقوق بیمه مصوب سال ۱۳۱۶ است می‌باشد.

با توجه به اینکه افراد ذینفع در معاملات بین المللی (خریدار ، فروشنده ، بانک و شرکت های حمل و نقل) ملیت های مختلفی دارند و در هر کشور، قوانین و مقررات خاصی حاکم است، برای هماهنگی بیشتر در اکثر کشورهای دنیا از شرایط یکسانی برای ارائه پوشش بیمه نامه های باربری استفاده می شود.

انواع بیمه‌های باربری :

بیمه باربری را می توان به سه طریق تقسیم بندی کرد:

الف) تقسیم بندی براساس طریقه حمل

  • حمل و نقل زمینی
  • حمل و نقل دریایی
  • حمل و نقل هوایی

البته در بعضی حملها از دو یا سه روش حمل برای ارسال محموله ها استفاده می نمایند که به آنها حمل مرکب می گویند .

 

ب) تقسیم بندی براساس مبدأ و مقصد از لحاظ جغرافیایی

  • بیمه‌های وادراتی
  • بیمه‌های صادراتی
  • بیمه‌نامه‌های ترانزیت (عبوری)

 

ج ) تقسیم بندی بر مبنای نوع پوشش بیمه ای

  • بیمه با شرایط تمام خطر (All Risks)
  • بیمه با شرایط B
  • بیمه با شرایط C
  • بیمه با شرایط خسارت کلی (Total Loss)

اپن کاور چیست

شکلی از بیمه نامه های حمل ونقل که اصطلاحاً بیمه نامه عمومی گفته میشود. در بیمه نامه اتکائی نیز نوعی پوشش عمومی یا اوپن کاور وجود دارد که ریسکهای معینی را که در قرارداد بیمه اتکائی قید میشوند در بر میگیرد.

این نوعی پوشش اتکائی بیشتر در ارتباط با بیمه نامه های عمومی حمل نقل است. در اپن کاور اتکائی بیمه گر واگذارنده اختیار دارد که یک قسمت از ریسک های معین را به اتکاگر واگذار کند و اتکاگر ملزم به قبول آنها است در واقع این فرمول اتکائی، نوعی قرارداد بیمه اتکائی نیمه اجباری است.

خسارت همگانی general average چیست؟

این نوع از خسارت به حمل و جا به جایی کالا در دریا اختصاص دارد. خسارتی است که ناخدای کشتی طبق اختیاراتی که به او تفویض شده است برای نجات کالا و کشتی یا هر دو، قسمتی از کالا یا ابزار و ادوات و متعلقات کشتی را به دریا میریزد. در این حالت خسارتهای وارده نه تنها بر عهده صاحبان کالایی که کالایشان به دریا ریخته شده یا مالک کشتی است، بلکه خسارت بین کلیه افرادی که به نحوی در آن سفر دریایی ذینفع هستند تقسیم میشود و هر یک باید به تناسب ارزش کالا یا کشتی خود سهمی از خسارت را پرداخت کنند.